Gıda fiyatları yükseliyor

Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), Orta Doğu’da tırmanan çatışmaların küresel ticaretin büyümesini baskılayabileceği ve özellikle gıda güvenliği üzerinde ciddi riskler yaratabileceği uyarısında bulundu. Örgüte göre enerji fiyatlarının yüksek seyretmesi, üretimden taşımacılığa kadar uzanan zincirde maliyetleri artırarak gıda arzını doğrudan etkiliyor.

DTÖ Genel Direktörü Ngozi Okonjo-Iweala, enerji fiyatlarındaki artışın yalnızca ticaret değil, “gıda güvenliği, tüketici maliyetleri ve işletmeler üzerindeki baskı” üzerinden çok boyutlu bir risk yarattığını vurguladı.

HÜRMÜZ’DEKİ AKSAMALAR: GÜBRE KRİZİ KAPIDA

Krizin en kritik başlıklarından biri ise Hürmüz Boğazı. Küresel enerji ve ticaret akışının kilit noktalarından biri olan bu hat üzerindeki aksamalar, tarımsal üretim için hayati önemdeki gübre sevkiyatını da tehdit ediyor.

DTÖ raporuna göre dünya gübre ihracatının yaklaşık üçte biri bu bölgeden geçiyor. Bu durum, Hindistan, Brezilya ve Tayland gibi büyük tarım üreticilerini doğrudan risk altına sokuyor. Gübreye erişimde yaşanacak sorunların ise kısa sürede üretim düşüşü ve fiyat artışı olarak yansıması bekleniyor.

IMF: GIDA FİYATLARINDA ARTIŞ RİSKİ YÜKSELİYOR

Uluslararası Para Fonu (IMF) de benzer bir uyarıda bulundu. IMF Sözcüsü Julie Kozack, Hürmüz Boğazı’ndaki aksamanın küresel enerji arzını sekteye uğrattığını ve petrol ile doğalgaz fiyatlarında son bir ayda yüzde 50’yi aşan artış yaşandığını belirtti.

Kozack, gübre sevkiyatlarındaki aksama ve taşımacılık sorunlarının gıda fiyatları üzerinde doğrudan baskı oluşturduğunu ifade ederek, bu durumun küresel enflasyonu artırabileceğine dikkat çekti.

PETROL FİYATI ARTTIKÇA ENFLASYON BÜYÜYOR

IMF’ye göre enerji fiyatlarındaki her yüzde 10’luk artış, küresel enflasyonu yaklaşık 40 baz puan yükseltebilir. Bu artışın aynı zamanda üretimi de aşağı çekmesi bekleniyor.

Enerji maliyetlerindeki yükseliş; tarımda kullanılan gübre, sulama, üretim ve taşımacılık maliyetlerini artırarak gıda fiyatlarını yukarı itiyor. Bu durum özellikle ithalata bağımlı ve kırılgan ekonomiler için daha ağır sonuçlar doğurabilir.

AÇLIK RİSKİ VE KIRILGAN ÜLKELER

Uzmanlara göre kriz yalnızca fiyat artışıyla sınırlı kalmayabilir. Gıda arzında yaşanabilecek daralma, halihazırda kırılgan olan bölgelerde açlık riskini derinleştirebilir.

Özellikle düşük gelirli ülkelerde artan maliyetler, temel gıdalara erişimi zorlaştırabilirken, küresel ticaretteki yavaşlama da bu süreci daha da ağırlaştırabilir.

KÖRFEZDE GIDA KRİZİ UYARISI

Hürmüz'deki krizin enerji açısından olduğu gibi gıda riski açısından ilk etkilediği bölgelerden birisi de yine Körfez ülkeleri oldu.

Kriz, tüketimin yüzde 80 ile yüzde doksanının ithal gıdaya bağlı olarak gerçekleştiği bu ülkelerde 100 milyon insanı ciddi bir tedarik kriziyle de karşı karşıya bırakıyor.

BELİRLEYİCİ OLAN: KRİZİN SÜRESİ

Hem DTÖ hem de IMF, krizin etkisinin büyük ölçüde çatışmanın süresi ve şiddetine bağlı olduğunu vurguluyor. Hürmüz Boğazı’ndaki aksamaların uzaması halinde yalnızca enerji değil, gıda güvenliği krizinin de derinleşeceği uyarısı yapılıyor.

Ekonomi, 21 Mart 2026 20:39