Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), çalışma hayatındaki usulsüzlüklerin önüne geçmek amacıyla sahte sigortalılığa karşı yürüttüğü denetimleri sıkılaştırdı.

Habertürk'ten Ahmet Kıvanç'ın aktardığı bilgilere göre, SGK 2016 yılından bu yana yaklaşık 100 farklı parametre kullanarak milyonlarca iş yerini risk grubuna göre sınıflandırıyor. Bu sıkı takip sayesinde 2016'da 1022 gün olan sahte iş yerlerinin ortalama açık kalma süresi, günümüzde 360 günün altına kadar geriledi.

2025 yılı verileri ise tablonun ciddiyetini gözler önüne seriyor. Yürütülen projeler ve sosyal güvenlik denetmenlerinin saha çalışmaları sonucunda, sadece 2025 yılı içinde 185 bin 561 kişinin sahte sigortalı olduğu tespit edildi.

Uzmanlar, "Fiilen çalışmasam bile primimi ödüyorum, devletin zararı yok" düşüncesinin tamamen yasalara aykırı olduğunu, özellikle sahte sigorta amacıyla kurulan paravan şirketlerin vatandaştan topladığı paraları SGK'ya aktarmayarak büyük bir vurgun yaptığını vurguluyor.

Sahte sigorta yaptıranları ve buna göz yuman işverenleri ağır yaptırımlar bekliyor. Durumun tespiti halinde uygulanan cezai işlemler şu şekilde sıralanıyor:

Fiilen çalışılmayan dönemlere ait sigorta prim günleri tamamen iptal ediliyor ve ödenen paralar boşa gidiyor.

Sahte sigortalılık döneminde SGK üzerinden alınan sağlık hizmetlerinin ve ilaçların bedeli, yasal faiziyle birlikte kişiden tahsil ediliyor.

En ağır darbe ise emeklilik sonrasında ortaya çıkıyor. Durumun sonradan fark edilmesi halinde kişinin emekli aylığı anında kesiliyor. Emekli olduğu günden o tarihe kadar kendisine ödenen tüm maaşlar faiziyle birlikte geri isteniyor.

Sadece sigortalı görünenler değil, fiilen çalışmayan birini sigortalı gösteren işverenler de Türk Ceza Kanunu kapsamında yargılanıyor. "Resmi belgede sahtecilik" ve "yalan beyan" suçlamalarıyla savcılığa sevk edilen işverenler, 2 ile 5 yıl arasında hapis cezası riskiyle karşı karşıya kalıyor. Ayrıca, sahte sigortalı gösterilen her ay için asgari ücret tutarında idari para cezası kesiliyor.

Eksik prim günlerini tamamlamak ve özellikle 4/a (SSK) statüsünden emekli olmak isteyen vatandaşlar, çareyi yasa dışı yollarda aramak yerine devletin sunduğu yasal hakları değerlendirmeli. Mevzuat, herhangi bir işte çalışmayan kişilere 'isteğe bağlı sigorta' yapma imkanı tanıyor.

Ancak burada çok kritik bir detay bulunuyor. İsteğe bağlı sigorta primleri 4/b (BAĞ-KUR) statüsünde sayılıyor. Emeklilik şartları, çalışma hayatının son 7 yılındaki en fazla prim ödenen statüye göre belirlendiği için, SSK şartlarından emekli olmak isteyenlerin isteğe bağlı sigortada 1260 gün sınırını kesinlikle aşmaması gerekiyor. İsteğe bağlı sigortada 1260 gün ve üzeri prim ödeyenlerin SSK'dan emeklilik hakkı düşüyor ve daha zorlu BAĞ-KUR şartlarına tabi oluyorlar.

Uzmanlar, prim eksiği olan vatandaşların sahte iş yerlerine yönelmek yerine; varsa askerlik ve doğum borçlanması haklarını kullanmalarını, bu haklar bittikten sonra kalan eksik süreler için 4/a statüsünde fiili bir iş bularak çalışmalarını tavsiye ediyor.