Türkiye’de gelir gruplarına göre tüketim harcamalarının dağılımı son 23 yılda önemli değişim gösterdi. TÜİK verilerinden derlenen bilgilere göre, en düşük gelir grubunda konut ve kira harcamaları 2025 yılı itibarıyla gıda harcamalarını geride bıraktı.

2002 yılında dar gelirli hanelerin bütçesinde yaklaşık yüzde 39 paya sahip olan gıda ve alkolsüz içecekler, 2025’te yüzde 29 seviyesine geriledi.

BARINMA MALİYETLERİ TARİHİ ZİRVEDE

Aynı dönemde konut ve kira harcamaları ise ters yönde artış gösterdi. 2002 yılında yaklaşık yüzde 28 olan barınma giderlerinin payı, 2025 yılında yüzde 39’a yükselerek ölçülebilen dönemin en yüksek seviyesine ulaştı.

Bu değişim, dar gelirli haneler için barınmanın en büyük harcama kalemi haline geldiğini ortaya koydu.

GELİR GRUPLARI ARASINDAKİ FARK AÇILIYOR

En yüksek gelir grubunda ise konut ve kira harcamalarının toplam bütçe içindeki payı 2025 itibarıyla yaklaşık yüzde 25 seviyesinde kaldı. Böylece alt ve üst gelir grupları arasındaki fark belirgin şekilde açıldı.

Gıda harcamalarında da dikkat çeken bir tablo oluştu. Oransal olarak benzer seyir izlenmesine rağmen, dar gelirli kesimin bütçesinden gıdaya ayırdığı pay, yüksek gelir grubuna kıyasla iki katından fazla oldu.

ÜST GELİR GRUBUNDA ULAŞTIRMA ÖNE ÇIKTI

2025 verilerine göre, en yüksek gelir grubunun harcamalarında ulaştırma kalemi öne çıktı. Bu grup, bütçesinin yaklaşık dörtte birini ulaştırmaya ayırdı.

Ayrıca konut, ulaştırma, lokanta ve oteller ile eğitim harcamalarının payında da artış gözlendi.

KİRA ARTIŞLARI BÜTÇEYİ DEĞİŞTİRDİ

Veriler, özellikle son yıllarda hızlanan kira artışlarının dar gelirli hanelerin harcama yapısını köklü biçimde değiştirdiğini ortaya koydu.

2002-2025 karşılaştırmasında, düşük gelir grubunun birçok harcama kaleminin payı gerilerken, sağlık ve eğitim harcamalarındaki düşüş dikkat çekti.

Ortaya çıkan tablo, gelir dağılımındaki baskının arttığını ve dar gelirli kesim için barınma giderlerinin belirleyici harcama kalemi haline geldiğini gösterdi.