ABD ve İsrail'in İran'a saldırıları sonucu Hürmüz Boğazı'nın kapanması petrol fiyatlarında rekor zamları beraberinde getirdi. Son olarak Brent Petrol 90 doları aştı.

Türkiye ise akaryakıt fiyatlarını korumaya yönelik ise eski sistemde çare buldu. Hükümet, zamların pompaya yansımasını önlemek için ‘Eşel mobil’ sistemini devreye aldı. Sistem devreye alınsa da benzin ve motorine gelen zammın sadece yüzde 75’i alınmıyor. Geri kalan yüzde 25’i ise zam olarak yansıtılıyor.

BİR ZAM DAHA GELİYOR

Akaryakıt fiyatlarına ise zam gelmeye devam ediyor. Gazeteci Olcay Aydilek, tarih vererek akaryakıt fiyatlarına zam geleceğini açıkladı. Aydilek X hesabı üzerinden şu paylaşımda bulundu:

“Akaryakıt zamları tam gaz... Salı günü motorine 2,14 TL, benzine 1,54 TL zam bekleniyor. Eşel mobil uygulaması gereğince motorine 53 kuruş, benzine 39 kuruş zam yapılacak.”

Akaryakıt fiyatlarında son durum:

İSTANBUL (AVRUPA YAKASI)

Benzin: 59,89 TL

Motorin: 64,67 TL

LPG: 30,29 TL

İSTANBUL (ANADOLU YAKASI)

Benzin: 59,73 TL

Motorin: 64,51 TL

LPG: 28,69 TL

ANKARA

Benzin: 60,84 TL

Motorin: 65,79 TL

LPG: 30,17 TL

İZMİR

Benzin: 61,13 TL

Motorin: 66,07 TL

LPG: 30,09 TL

BİRÇOK ÜRÜNE ZAM DEMEK

Tarladan toplanan ürünün kamyonlarla şehirlere, oradan market raflarına taşınması tamamen akaryakıta bağlıdır. Nakliye maliyetindeki her artış, meyve, sebze, et ve süt ürünleri gibi temel ihtiyaçlara anında yansır. Çiftçinin traktöründe kullandığı mazot (motorin) ve petrol türevi olan gübrelerin maliyeti arttığı için üretim maliyeti yükselir.

Diğer maliyeti etkileyecek ürünler;

Poşetler, plastik şişeler, vakumlu paketler,

Deterjanlar, sabunlar ve kişisel bakım ürünleri

Polyester, naylon ve akrilik içeren tekstil ürünleri

Şehir içi ve şehirler arası otobüs biletleri, taksi ücretleri ve uçak biletleri

Bir kalemden bir binaya kadar satın aldığınız her şey size bir araçla ulaştırıldığı için, akaryakıt zammı aslında "taşıma zammı" demek. Bu da genel enflasyonu tetikleyen en büyük unsur olarak karşımıza çıkıyor.

EŞEL MOBİL SİSTEMİ NEDİR?

Eşel mobil sistemi, özellikle akaryakıt fiyatlarındaki artışın tüketiciye doğrudan yansımasını önlemek amacıyla uygulanan bir maliye politikası aracı olarak biliniyor. Fransızca kökenli "échelle mobile" (hareketli ölçek) teriminden gelir.

Normal şartlarda akaryakıt fiyatları; petrol fiyatları ve döviz kurundaki değişimlere göre belirlenir. Eşel mobil sisteminde, bu artışlar yaşandığında devlet, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) oranını aynı miktarda düşürür. Böylece pompadaki satış fiyatı sabit kalır veya artış minimize edilir.

Bu sistemin en büyük dezavantajı kamu geliri kaybıdır. Devlet, fiyat artışını karşılamak için vergi gelirinden feragat ettiği için bütçede önemli bir azalma meydana gelebilir.