Her beş çocuktan biri okula aç gidiyor

Yeni eğitim öğretim dönemi yarın başlıyor. Ülkede her geçen gün derinleşen yoksulluk okul sıralarına açlık olarak dönerken okullarda bir öğün ücretsiz yemek talebi ise sürüyor. Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) bu talebi “kaynak yok” diyerek görmezden geldiği ülkede milyonlarca öğrenci açlıkla karşı karşıya.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’ne (OECD) üye ülkeler arasında yüzde 22,4 ile çocuklarda yoksulluğun en yüksek olduğu ikinci ülke Türkiye olurken bu verilere göre OECD ortalaması ise yüzde 12,4.

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’nın verilerine göre ailesinin yanında en temel ihtiyaçları karşılanamayan ve ailesinin yanından alınma riski bulunan çocuk sayısı Haziran 2026 itibarıyla 193 bin 601 olarak belirlendi.

ÇOCUKLARIN YÜZDE 5,5’İ BODURLUK YAŞIYOR

Eğitim Reformu Girişimi’nin (ERG) verilerine göre ise maddi yetersizlik nedeniyle ülkedeki her 10 çocuktan biri günde taze meyve/sebze, her dört çocuktan biri ise düzenli protein tüketemiyor. En düşük sosyoekonomik gruptaki çocukların yalnızca yüzde 43,5’i haftada iki-üç kez et, balık ya da tavuk yiyebilirken, bu oran en yüksek gelir grubunda yüzde 77,9. Rapora göre çocukların yüzde 5,5’i yetersiz beslenme nedeniyle bodurluk yaşıyor.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altındaki çocuk oranı toplamı da aştı. Çocuk nüfus için bu oranın yüzde 36,8 olduğu görüldü. Buna göre 7 milyon 866 bin çocuk, yoksulluğun pençesine bırakıldı. Bu oran erkek çocuklarında yüzde 36, kız çocuklarında ise yüzde 37,8 oldu.

DESTEK ARTACAĞINA DAHA DA AZALTILDI

Bakanlığın geçmişte ücretsiz yemek uygulamasını genişletme yönünde attığı adımlar ise zaman içerisinde giderek azaldı. 2022 yılında dönemin Milli Eğitim Bakanı Mahmut Özer, ücretsiz yemek hizmetinden yararlanan yaklaşık 1,8 milyon öğrencinin sayısının 2023 sonuna kadar 7,5 milyon öğrenciye çıkarılacağını söylemişti. Ancak uygulama tüm öğrencileri kapsayacak biçimde kalıcılaştırılmadı.

MEB’in 2025 yılı bütçe sunumunda yer alan verilere göre 2023-2024 eğitim öğretim yılında 1 milyon 29 bin 250 öğrenciye ücretsiz öğle yemeği verilirken bu sayı 2024-2025 eğitim öğretim döneminde 902 bin 704’e dek geriledi.

KANTİN FİYATLARINA YÜZDE 6,8 ZAM

Kantin ücretlerine yapılan zam 6,8 seviyesinde oldu. Buna göre okullarda en çok tercih edilen menülerin başında gelen tost ve ayranın fiyatı 130 TL’ye dayandı. Geçtiğimiz eğitim öğretim döneminde tost tek başına 90 TL’ye satılıyordu. Listeye göre tavuk döner 145 TL, açma ve poğaça 35 TL, simit ise 30 TL oldu. İçecek grubunda ise yarım litrelik suyun fiyatı 15 TL, çayın fiyatı ise 25 TL olarak belirlendi.

Okullarda sunulan tabldot yemek ücretleri de belirlenen tarifeye göre 3 çeşit için günlük fiyat 245 lira, 4 çeşit için ise 285 lira olarak kayıtlara geçti. Bir öğrencinin 5 gün boyunca okulda sadece simit ayran yemesinin bedeli haftalık 250 TL, aylık ise bin TL oldu. Öğrencinin bir hafta tost ayran tercih ederse fiyat iki katından fazla artıyor. Buna göre haftanın 5 günü sadece tost ayran yiyen bir öğrencinin haftalık harçlığı 650 TL, aylık harçlığı ise 2 bin 600 TL’yi buluyor.

Okullarda sunulan tabldot yemek tercih edilirse ise fiyat artıyor. 3 çeşit yemeğin bulunduğu tabldot yemek tercih eden bir öğrencinin haftalık harçlığı 1125 TL olurken aylık ise 4 bin 900 TL’yi buluyor.

HER BEŞ ÖĞRENCİDEN BİRİ OKULA AÇ GİDİYOR

MEB’in 2026 sonuçlarıyla övündüğü, Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü’nün (OECD) PISA araştırmasının 2022 yılı raporunda çocukların beslenme alışkanları da yer almıştı. Araştırmaya göre Türkiye’deki 15 yaş grubundaki öğrencilerin yüzde 19,3’ü, paraları olmadığı için haftada en az bir kez yemek yiyemediğini bildirdi. Başka bir ifadeyle yaklaşık her beş öğrenciden biri ekonomik nedenlerle haftada en az bir kez öğün atlıyor.

TALEP DEFALARCA MECLİS’E GELDİ

Ücretsiz okul yemeğinin tüm öğrencileri kapsaması talebi Meclis’e de defalarca taşındı. 2023 yılında verilen bir kanun teklifinde okul öncesi, ilköğretim ve ortaöğretimdeki öğrencilere ücretsiz gıda ve öğün desteği sağlanması istendi. Teklif hâlâ komisyonda bulunuyor. 2024 yılında verilen benzer iki teklif de komisyonda bekliyor.

OKULDA KANTİN DEĞİL YEMEKHANELER OLMALI

Türkiye Okul Yemeği Koalisyonu ise 2026-2027 eğitim öğretim yılı öncesinde yaptığı açıklamada, her çocuğun okulda ücretsiz, sağlıklı ve güvenli bir öğüne ve temiz suya erişmesi çağrısında bulundu. Koalisyon, okul kantinlerindeki fiyat artışlarının tartışılmasının yeterli olmadığını belirterek, “Asıl okul bileşeni kantinler değil, yemekhaneler olmalıdır” dedi.

Koalisyon, özel okullarda ve sınırlı sayıdaki devlet okulunda öğle yemeği verilirken devlet okullarının büyük bölümünde öğrencilerin ücretsiz öğün imkânına erişemediğini belirtti. Koalisyon, yetersiz beslenmenin çocukların sağlığı ve eğitim yaşamı üzerinde kalıcı etkiler yaratabileceğini vurgulayarak sağlıklı beslenmenin temel bir çocuk hakkı olduğunu belirtti. Veli-der ise önceki gün yaptığı açıklamada, okullarda bir öğün ücretsiz yemek talebine dikkat çekti. Milyonlarca çocuğun ekonomik kriz ve yoksulluktan etkilendiği belirtilen açıklamada, tüm kamu okullarında, tüm kademelerde ücretsiz okul yemeği uygulamasının başlatılması talep edildi. Ücretsiz okul yemeğinin sosyal yardım değil, çocukların eğitim ve gelişim hakkının bir parçası olduğu savunulan açıklamada, uygulamanın genel bütçeden finanse edilmesi istenildi.

YOKSULLUĞUN PENÇESİNDELER

• Ülkede çocukların %5,5’i yetersiz beslenme nedeniyle bodurluk yaşıyor.

• Her dört çocuktan biri ise düzenli protein tüketemiyor.

• Türkiye, OECD ülkeleri arasında çocuklarda yoksulluğun en yüksek olduğu ikinci ülke.

• Ailesinin yanından alınma riski bulunan çocuk sayısı 193 bin 601.

• TÜİK’e göre 7 milyon 866 bin çocuk yoksul.

KAYNAK MAARİF’E AKTARILIYOR

AKP’li Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın imzasıyla 28 Ağustos 2026’da Resmi Gazete’de yayımlanan karara göre Türkiye Maarif Vakfı’na (TMV) Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) bütçesinden 2026 yılı için aktarılabilecek kaynak 7 milyar 513 milyon 889 bin TL’ye çıkarıldı. Ancak Maarif’e aktarılan bu bütçeyle okullardaki pek çok sorun çözülebilirdi. Bakan Tekin’in "kaynak yok" diyerek reddettiği okullarda bir öğün ücretsiz yemek talebi karşılanabilir, ortalama 198 bin 780 öğrenciye 1 yıl bir öğün ücretsiz yemek verilebilirdi.

BAKILAMIYORLAR

Ülkede ailesinin yanında en temel ihtiyaçları dahi karşılanamayan ve ailesinden alınma riski bulunan çocuk sayısı, Haziran 2026 itibarıyla 193 bin 601 oldu. Ailesi tarafından bakılamayan çocukların sayısındaki değişim yıllara göre şu şekilde:

• 2018: 122 bin 489

• 2020: 129 bin 422

• 2022: 157 bin 248

• 2024: 170 bin 317

• 2025: 171 bin 895

• 2026: 193 bin 601

Eğitim, 13 Eylul 2026 02:51