İstanbul, 13 Ekim itibarıyla 84 yılın en büyük yağışına maruz kaldı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin verilerine göre, Beykoz’da metrekareye 242, Eyüpsultan’da 190,5, Sarıyer’de ise 187,9 kilogram yağış düştü.

Kentin çok sayıda bölgesini sular altında bırakan sağanağın ardından bazı yurttaşlar kaybolurken 8 yurttaş ise yaşamını yitirdi. Türkiye’deki bilime inat kentleşme gerçeğini yüzlere vuran felaketin ardından Sayıştay’ın uyarıları da bir kez daha gündeme geldi.

2022’DEN UYARI

Yaşananların ardından gözler, Sayıştay'ın yerinde denetimlerin ardından 2022 yılında hazırladığı Taşkın Risk Yönetimi Raporu'na çevrildi. Raporda İstanbul’a yönelik yer alan tespitler, “Felaket göz göre göre geldi” yorumlarının haklılığını da bir kez daha gözler önüne serdi.

UYGUNSUZ KÖPRÜLER

Rapor kapsamında, DSİ Bölge Müdürlüklerine bağlı birimlerce yapılan kontrollerde derelerin üzerinde bulunan köprü ve menfezlerin uygun teknik kullanılarak yeterli kesitte yapılıp yapılmadığı incelendi. İstanbul'da yer alan 27 köprü kayıtlara, “Uygunsuz” olarak işlendi. Köprülere yapılan uygunsuz müdahalelerin belediyeler, il özel idareleri, Karayolları Genel Müdürlüğü ve bağlı birimleri ile diğer gerçek ve tüzel kişiler tarafından gerçekleştirildiği belirtildi. En fazla uygunsuz köprü müdahalesinin tespit edildiği kentlerin aynı zamanda taşkın riskinin de yüksek olduğu kentler olduğu vurgulandı. Raporda yer alan ve sel felaketine ayna tutan tespitler bununla da sınırlı kalmadı. Megakentte yoğun yapılaşmaya açılan sekiz adet dere sahasına yönelik toplam 55 planında DSİ ve İSKİ’den görüş alınmadığı kaydedildi. İstanbul’a yönelik incelenen planlarda yer alan bazı tespitler, raporda şöyle sıralandı:

Açık dere yatakları genel olarak korunmuş, kapalılar ise çoğunlukla yol olarak düzenlenmiştir.

• Taşkın riski konusunda kurum görüşü (DSİ veya İSKİ) alınan imar planlarının yanı sıra kurum görüşü alınmamış olan imar planları da mevcuttur.

• Kurum görüşünde taşkın alanı olarak işaretlenen bölgeler planlarda da taşkın alanı olarak korunmakla birlikte hâlihazırda yapılaşmanın mevcut olduğu yerler vardır.

• Planın ilk kabul edilen halinde, “Su Kanalları Koruma Kuşağı” ve “Parklar ve Dinlenme Alanları” kapsamında olmasına karşın ilgililer tarafından yapılan itirazlar neticesinde fonksiyonu değiştirilerek, “Konut Alanı” olarak düzenlenen taşkın alanları bulunmaktadır.

2 BİN KONUT VE 900 İŞ YERİ AĞIR HASARLI

Kentte enkaz kaldırma, temizlik ve yıkım çalışmaları sürüyor. Afetin ardından hasar tespitleri ve yurttaşlara yönelik ödemeler de başladı. İstanbul Valisi Davut Gül, "İstanbul'umuzda toplamda 6 kişi vefat etti, 1 kişi kayıp. Kocaeli'nde vefat edip Pendik'e kadar sürüklenen 2 kişi jandarma arama kurtarma ekiplerimiz tarafından ölü olarak bulundu. Kocaeli ve İstanbul'da toplamda 8 kişinin cesedi İstanbul'da bulunmuş oldu. Bir kişinin de arama çalışmaları devam ediyor" dedi. Gül, zarara ilişkin de "Tarımsal zararların tamamını tespit ettik. Yaklaşık 60 milyon liralık bir zarar var" diye konuştu. 19 bin 300 ihbarın geldiğini anımsatan Gül "Tespit ettiğimiz 2 bin civarındaki ev, yaklaşık 900 civarında da iş yerinin olduğu ve yavaş yavaş müracaatlar da gelmeye halen devam ediyor. 3 bin ev ve iş yerinde ciddi anlamda zarar gördüğünü tespit ettik ve bunların zararları bugün itibariyle ödenmeye başlanacak" ifadelerini kullandı.

EVSEL ATIKLAR LİMANLARI DOLDURDU

Yurdun pek çok kentinde etkili olan sağanak sonrası derenin taşıdığı yerlerdeki evsel atıklar limanlarda kirliliğe neden oldu. Zonguldak'ta debisi yükselen Üzülmez Deresi'nin taşıdığı ağaç parçaları ve genellikle pet şişelerden oluşan evsel atıklar, limanda birikti. Teknelerin ve sandalların çevresinde toplanan çöpler ve pet şişeler suyun yüzeyini kapladı. Sinop'un Türkeli ilçesinde etkili olan sağanağın ardından derelerin taşıdığı çamur ve balçık, Karadeniz'in rengini kahverengiye dönüştürdü. Kocaeli'nin Karamürsel ilçesinde sağanak ve fırtınanın ardından derelerin denize sürüklediği atıklar, balıkçı barınağında kirliliğe neden oldu. İlçede etkili olan yoğun yağış nedeniyle derelerin taşıdığı odun parçaları, ağaç dalları ve evsel atıklar, Karamürsel Su Ürünleri Kooperatifine ait balıkçı barınağında toplandı. Deniz yüzeyini kaplayan atıklar nedeniyle balıkçılar barınaktan ayrılamazken, bazı teknelerde hasar oluştu.