Birçok ATM’de en düşük para çekme limitinin 100 TL’ye yükselmesi, özellikle 20-50 TL aralığındaki günlük harcamaları zorlaştırdı.

Sabah simit almak, dolmuş ücreti ödemek ya da ulaşım kartı doldurmak gibi mikro harcamalar bile sorun haline geldi.

Düşük Bakiyeler Çekilemiyor

Türkiye Gazetesi'nden Kaan Zenginli'nin haberine göre Küçük banknotların sistem dışına itilmesi, hesabında 40 TL veya 70 TL gibi düşük bakiyesi bulunan vatandaşları da mağdur etti. ATM’ler bu tutarları veremediği için söz konusu bakiyeler adeta bankada “kilitli” kaldı. Bu durum özellikle öğrenciler ve dar gelirli kesim için ciddi bir sorun oluşturuyor.

Esnaf Para Üstü Veremiyor

Nakit döngüsündeki daralma en çok küçük esnafı vurdu. Bakkal, eczane, tekel bayii ve pazarcılar gün içinde para üstü verebilmek için bozuk para arayışına girdi. Birçok işletme güne çevreden para bozdurarak başlamak zorunda kalıyor.

Küsuratlı ödemelerde yaşanan sıkıntılar ise zaman zaman esnaf ile müşteri arasında gerilime neden oluyor. Özellikle eczanelerde ve pazarlarda küçük farklar ödeme anında krize dönüşebiliyor.

İlginç Çözümler Devrede

Piyasadaki küçük para sıkıntısı, farklı uygulamaları da beraberinde getirdi. Bazı işletmeler “bozuk para bulunur” ilanları asarken, bazı fırın ve marketler küçük banknot getiren müşterilere ücretsiz ürün veriyor.

Öte yandan bazı esnafların, bozuk para getiren müşterilere daha yüksek tutarda ödeme yaptığı ve adeta “komisyonlu bozdurma” sisteminin oluştuğu görülüyor. Minibüs ve dolmuşlarda da bozuk parası olan yolculara öncelik tanındığı dikkat çekiyor.

Fiyatlar Yukarı Yuvarlanıyor

Küçük banknot eksikliği, fiyatların yukarı yuvarlanmasına da neden oluyor. Para üstü veremeyen işletmeler, ödemeleri bir üst tutara tamamlamak zorunda kalıyor. Bu durum dar gelirli vatandaşın cebinden çıkan küçük farkların zamanla büyüyerek “gizli enflasyon” etkisi yaratmasına yol açıyor.

“Enflasyon küçük parayı yuttu”

Ekonomist Ahmet Karaoğlu, yaşanan sorunun yalnızca bankaların operasyonel tercihi olmadığını belirterek, “ATM haznelerinin fiziki sınırı var. İşlem tutarları artınca bankalar 100 ve 200 TL’ye yönelmek zorunda kaldı. Ancak bunun sokaktaki maliyeti çok ağır” dedi.

Karaoğlu, küçük banknot eksikliğinin fiyatların yukarı yuvarlanmasına neden olduğunu ve bunun dar gelirli kesime “gizli enflasyon” olarak yansıdığını vurguladı. Ayrıca düşük bakiyeye erişemeyen vatandaşların yaşadığı mağduriyetin ciddi boyutlara ulaştığını ifade etti.

500 TL’lik Banknot İddiası

Piyasa analistlerine göre ATM’lerde küçük banknotların kaldırılması, daha yüksek değerli banknotlara yer açma hazırlığı olabilir. Kaset kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle bankaların büyük banknotlara alan yaratmaya çalıştığı öne sürülüyor.

Uzmanlar, küçük esnafı ve dar gelirli kesimi rahatlatacak bir nakit planlaması yapılmaması halinde, sokak ekonomisinde ticaretin daha da zorlaşabileceği uyarısında bulunuyor.