Yüz binlerce çocuk eğitimden koptu

Okullarda yeni dönem bugün başlarken AKP’nin plansız eğitim politikaları ile kamusal ve bilimsel eğitimi tasfiye etme hamleleri eğitimi adeta çöküşe sürüklemeye devam ediyor. Çocuk yoksulluğunun sınıflara açlık olarak yansıdığı, çocuk işçiliğinin Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM) eliyle yasallaştırıldığı ve yüz binlerce gencin örgün eğitimden koptuğu süreç, okulları birer kriz merkezine dönüştürdü. Sermayenin her istediğini gerçekleştiren iktidarın eğitim politikaları sonucu okullar piyasalaştırma hamleleriyle tica-rethaneye çevrildi.

2025-2026 eğitim öğretim döneminin çözülmeyen tüm yapısal sorunlar 2026-2027 eğitim öğretim dö-nemine devredildi. Bu sorunlardan bazıları şöyle:

ÜCRETSİZ YEMEK YOK!

Eğitimcilerin, velilerin ve sendikaların “bir öğün ücretsiz yemek” talebine karşı her defasında Bakanlık, “kaynak yokluğunu” gerekçe gösterirken çocuk yoksulluğu sıralara açlık olarak yansıyor. Ekonomik İşbir-liği ve Kalkınma Örgütü’ne (OECD) üye ülkeler arasında yüzde 22,4 ile çocuklarda yoksulluğun en yüksek olduğu ikinci ülke Türkiye olurken ülkedeki çocukların yüzde 5,5’i yetersiz beslenme nedeniyle bodurluk yaşıyor. Eğitim Reformu Girişimi’nin (ERG) verilerine göre ise her dört çocuktan biri düzenli protein tüke-temiyor.

Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) ise ücretsiz yemek uygulamasından yararlandırdığı çocuk sayısı giderek azalıyor. MEB’in açıkladığı verilere göre 2023-2024 eğitim öğretim yılında 1 milyon 29 bin 250 öğrenciye ücretsiz öğle yemeği verilirken bu sayı 2024-2025 eğitim öğretim döneminde 902 bin 704’e dek geriledi.

HER 5 OKULDAN 1’İ ÖZEL

AKP iktidarı boyunca kamusal eğitim tahrip edildi, eğitim her bir kademede niteliksizleştirilirken veliler özel okullara mecbur bırakıldı. Son 25 yılda özel okul sayısındaki artış yüzde 700’e ulaştı. 2001-2002 eği-tim öğretim 1887 olan özel okul sayısı, 2024-2025 eğitim öğretim döneminde rekor artışla 14 bin 700’e ulaştı. Özel okulların toplam okulların içerisinde payları 3,72’den 19, 85’e yükseldi. Buna göre ülkedeki her 5 okuldan 1’i özel. 2025-2026 eğitim öğretim yılında 1775 devlet okulu kapatıldı, 348 tane ise yeni özel okul açıldı.

YÜZ BİNLERCE ÇOCUK OKULDA DEĞİL!

İktidarın eğitim politikaları ve ülkede derinleşen yoksulluk çocukları eğitimden kopartmaya devam edi-yor. Milli Eğitim Bakanlığı’nın istatistiklerine göre, ülkede okul çağında olan yaklaşık 1,5 milyon çocuk örgün eğitimde değil. MEB’in istatistiklerine göre ülkede örgün eğitime devam etmeyen ancak yaygın eğitim kurumuna kayıtlı çocuk sayısı 666 bin 444. Buna göre, yaygın eğitimdeki öğrenciler dahil olmak üzere örgün eğitime kayıtlı olmayan çocuk sayısı ise 1 milyon 463 bin 528. Mesleki Eğitim Merkezleri’ne (MESEM) kayıtlı öğrenci sayısı ise 509 bin 85 oldu. 2025-2026 eğitim öğretim raporuna göre ise örgün eğitim dışında kalan çocukların yarısını kız çocukları oluşturdu.

KADEME ARTTI, OKULLAŞMA DÜŞTÜ

Eğitim kademesi yükseldikçe okuldan kopuş arttı. MEB’in kademeli okullaşma oranlarına göre ilkokulda okullaşma oranı yüzde 95,43 oldu. Buna göre yüzde 4,5’lik oran henüz daha ilkokul seviyesinde okul dışında kalırken bu oran ortaokul ve lisede de yüksek seyretti. Buna göre ortaokulda okullaşma oranı yüzde 89,09 olurken okulda olmayan çocuk sayısı yüzde 11 oldu. Lisede ise yüzde 82,85’lik okullaşma oranına karşı lise çağındaki gençlerin yüzde 17’sinden fazlası okula kayıtlı değil.

BİR BİNADA ÇOK OKUL

Depreme dayanıksızlık ve tadilat gerekçesiyle boşaltılan okullar da yeni eğitim öğretim yılına devreden sorunlar arasında. Binaları boşaltılan okullardaki öğrenciler başka okullara yönlendirilirken derslik yetersizliği nedeniyle ikili eğitim uygulaması yaygınlaşıyor. Sabah bir okulun, öğleden sonra başka bir okulun eğitim verdiği sistemde ders süreleri de 30 dakikaya kadar düşüyor.

Fiziki altyapı yetersizliği nedeniyle aynı binada iki, üç, hatta beş farklı okul ve kurumun eğitim verdiği örnekler bulunuyor. İzmir Konak’taki Necati Bey Ortaokulu binasında ise 5 kurum eğitim veriyor. Necati Bey Ortaokulu’nun yanı sıra 9 Eylül Ortaokulu, Sevgi Anaokulu, Şehit Ömer Halisdemir Anaokulu ve Şehit Ömer Halisdemir Bilim ve Sanat Merkezi olmak üzere beş ayrı kurum aynı binayı kullanıyor.

ONLARCASI ÇALIŞTIRILIRKEN ÖLDÜ

Milli Eğitim Bakanlığı’nın MESEM ısrarı tüm itirazlara karşın sürüyor. Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin 2025 ve 2026 yılında toplam 9 bin 950 çocuğun iş kazası geçirdiğini açıkladı. Bakanlık bu çocukların 37’sinin ise hayatını kaybettiğini belirtti. Tüm bunlar yaşanırken alınan bir kararla çocuk işçiliği ortaokul sıralarına indirilerek Zanaat Okulları açıldı. “Ara eleman açığımız var” diyen patronlara karşı Bakanlık, lisede sınıf tekrarı yapacak olan öğrencileri MESEM’lere yönlendirdi. “Başarısız” sayılan binlerce çocuğun MESEM’lere, meslek liselerine mecbur bırakıldığı bir sistem inşa edildi.

MEB’in 2024-2025 eğitim öğretim yılı verilerine göre toplam 3 bin 954 meslek okulunda 1 milyon 536 bin 242 öğrencinin kaydı bulunurken 408 MESEM’de 420 bin çocuk kayıtlı. 2025-2026 eğitim öğretim döneni itibariyle 224 bin 346 işletmede 509 bin 85 çocuk MESEM kapsamında çalıştırılıyor. 254 bin 60 mesleki ve teknik anadolu lisesi (MTAL) öğrencisi ise 111 bin 578 işletmede mesleki eğitim adıyla çalıştırılıyor.

EĞİTİM DİNSELLEŞTİRİLDİ

Eğitimin en kritik basamaklarından olan okul öncesinde de laik ve bilimsel eğitimden uzaklaşma sürüyor. MEB istatistiklerinde “Toplum Temelli Kurumlar” adı altında yer alan ve büyük bölümünü Diyanet İşleri Başkanlığı’na bağlı 4-6 yaş kuran kurslarının oluşturduğu dini eğitim kurumlarının sayısı 6 bin 459’a yükseldi. Bu kurumlarda eğitim gören çocuk sayısı ise yalnızca bir yılda yüzde 33 artarak 163 bin 26’ya ulaştı.

Din Öğretimi Genel Müdürlüğü’ne ayrılan bütçe de iktidarın eğitim politikalarındaki tercihini de ortaya koydu. Genel Müdürlüğün bütçesi dört yılda 9,2 kat artırılarak 11,9 milyar TL’den 109,8 milyar TL’ye çıkarıldı.

ÜCRETLİ ÖĞRETMEN SORUNU

Milli Eğitim Bakanlığı’nın (MEB) eğitimde “modern kölelik” olarak adlandırılan ücretli öğretmenlik sistemi binlerce eğitimciyi güvencesiz ve düşük ücretlerle çalışmaya mecbur bırakıyor. Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin her ne kadar “Asgari ücret altında çalıştırılan öğretmen varsa bana başvursun” dese de kendi personelini görmemekte ısrarcı.

Ülkede 80 binin üzerinde ücretli öğretmen görev yapıyor. Aylık gelirleri ortalama 16 ila 30 bin TL arasında değişen eğitimcilerin en sık maruz kaldığı hak gaspı da ücret kesintisi. MEB bünyesinde çalışan eğitimciler, ara tatiller, resmi tatiller ve bayram izinlerinin olduğu tarihlerde ücret kesintisiyle karşı karşıya kalıyor, sigortaları da yatırılmıyor. Eğitim döneminin sona ermesiyle ise işsizlikle karşı karşıya kalan ücretli öğretmenler, her geçen gün derinleşen ekonomik kriz karşısında farklı sektörlerde çalışmak zorunda kalıyor.

TEMİZLİK KRİZİ

Bakanlığın okullarda kadrolu temizlik görevlisi istihdam etmemesi sonucu, eğitimde yaşanan temizlik krizi sürüyor. MEB, okullarda temizlik görevlisi istihdamını taşeron ve geçici istihdama dayalı sisteme geçirirken okulların temizlenmesini “öğretmen ve öğrencilerin gönüllülüğüne” bırakıldı.

Eğitim Sen’in verilerine göre 2025-2026 eğitim öğretim döneminde ülkede 60 bin üzerindeki devlet okulunda kadrolu temizlik görevlisi sayısı 49 bin 578 oldu. Buna göre okul başına düşen temizlik görevlisi sayısı 1’in dahi altında.

MEB’İN MAARİF MODELİ

AKP’nin ‘kindar ve dindir’ nesil yetiştirme projesi olan ‘Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ ile Bakan Tekin, zorunlu eğitimin her kademesinde ders programlarını dinselleştirdi. Müfredatla derslerde dini referanslar yapılırken “Atatürk ve Cumhuriyet” kavramları seyreltildi, “cihat, kamil insan” ifadeleri ise yerini aldı. Tarih kitaplarında Osmanlı İmparatorluğu’nun propagandası yapılırken önceki müfredatta ‘‘Kuruluş-Yükselme-Duraklama-Gerileme-Dağılma’’ başlıklı öyküsü ‘‘Savaşlar Sarmalında Osmanlı’’ olarak ele alın-dı. Ancak değişimler bununla da sınırlı kalmadı.

Yeni müfredat kapsamında tarih derslerinde "Coğrafi Keşifler" yerine "Sömürgecilik Politikaları", "Haçlı Seferleri" yerine "Haçlı Saldırıları", "Ermeni Meselesi" yerine "Asılsız Ermeni İddiaları", "Pontus Meselesi" yerine ise "Asılsız Pontus İddiaları" ifadeleri kullanılacak. Ayrıca Bakan Tekin, önceki günlerde yaptığı açıklamada, “Kurtuluş Savaşı” kavramının değiştirileceği yerine “Milli Mücadale” kavramının getirileceği-ni vurguladı.

Eğitim, 14 Eylul 2026 12:31