İşsizlik fonu işverene akıyor

İşsiz kalan emekçiye gelir güvencesi sağlamak amacıyla kurulan İşsizlik Sigortası Fonu, yıllar içinde işverenleri destekleme mekanizmasına dönüştürüldü. Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi'nin (DİSK-AR) Ağustos 2026 İşsizlik Sigortası Fonu Raporu, fondaki kaynakların işsizden çok işverene aktarıldığını ortaya koydu.

DİSK-AR'ın resmi İŞKUR verileri üzerinden yaptığı hesaplamaya göre 2016-2026 döneminde İşsizlik ödemelerinin fon giderleri içindeki payı 6,4 puan azalırken işveren teşvik ve desteklerinin payı 24 puan arttı.

2016'da fon giderlerinin yüzde 37,4'ü işçilere yapılan işsizlik ödemelerine ayrılırken doğrudan ve dolaylı işveren teşviklerinin payı yüzde 20,3'tü. 2026'nın ilk yedi ayında ise işsizlik ödemelerinin payı yüzde 31'e geriledi. İşveren teşvik ve destekleri ile işbaşı eğitim programlarının payı ise yüzde 44,3'e yükseldi.

Fonun son üç buçuk yıllık bilançosu da kaynakların kim için kullanıldığını gösterdi. 2023-2026 Temmuz döneminde toplam 756 milyar TL'lik fon giderinin 390,2 milyar TL'si doğrudan işveren teşvikleri ve işbaşı eğitim programlarına aktarıldı. Bu tutar toplam giderlerin yüzde 51,6'sına denk geldi. Aynı dönemde işsiz kalan emekçilere yapılan ödemeler ise 215,6 milyar TL'de kaldı. İşsizlik ödemelerinin toplam gider içindeki payı yüzde 28,5 oldu. Aktif işgücü programlarına ise 135,1 milyar TL harcandı.

2016'dan 2026 Temmuz sonuna kadar fonun toplam gideri 1 trilyon 33 milyar TL'ye ulaştı. Bu kaynağın 513,6 milyar TL'si, yani yüzde 49,7'si işveren teşvik, destek ve işbaşı eğitim ödemelerine gitti. İşçilere yapılan işsizlik ödemelerinin toplamı ise 325 milyar TL'de kaldı. Böylece fon giderlerinin yalnızca yüzde 31,5'i işsiz kalan işçilere aktarıldı.

İşsizlerin fondan yararlanmasının önündeki koşullar da milyonlarca emekçiyi gelir güvencesinin dışında bırakıyor. Ülkede 2 milyon 688 bin resmi işsiz bulunurken işsizlik ödeneğinden yararlananların sayısı 460 bin oldu. Buna göre resmi işsizlerin yalnızca yüzde 17,1'i işsizlik ödeneği alabildi. Başka bir ifadeyle her 100 işsizden yaklaşık 83'ü işsizlik ödeneğinin dışında kaldı.

YARISI KULLANILABİLECEK

Fon kaynaklarının işveren ve aktif işgücü programlarına aktarılmasının önü son yıllarda yapılan düzenlemelerle daha da açıldı.

14 Temmuz 2025 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile fon gelirlerinden "istihdamı koruyucu ve artırıcı tedbirler ile işgücü hizmetleri için kullanılabilecek oran" yüzde 30'dan yüzde 50'ye çıkarıldı. DİSK-AR, düzenlemenin işsizlik ödeneğinden yararlanan emekçilerin payını daha da daraltabileceğine dikkati çekti.

UCUZ BORÇLANMA KAYNAĞI

Fon kaynaklarının önemli bölümü ise kamu borçlanmasının finansmanında kullanılıyor. Temmuz 2026 sonu itibarıyla İşsizlik Sigortası Fonu'nun toplam maddi ve mali varlığı 817,3 milyar TL'ye ulaştı. Bunun 601,2 milyar TL'si devlet tahvillerinde, 212,8 milyar TL'si mevduat hesaplarında, 3,77 milyar TL'si ise Takasbank Para Piyasası'nda tutuluyor.

Böylece fon varlığının yüzde 73,6'sı devlet tahvillerine bağlanmış durumda. DİSK-AR, toplam 604,5 milyar TL'lik kaynağın devlet tahvilleri ve Takasbank Para Piyasası'nda değerlendirilmesini, fonun Hazine açısından ucuz bir iç borçlanma kaynağı olarak kullanılmasının göstergesi olarak değerlendirdi.

İŞÇİNİN PARASI İŞÇİYE

DİSK, İşsizlik Sigortası Fonunun kuruluş amacına döndürülmesini, işverenlere kaynak aktarımının sona erdirilmesini, işsizlik ödeneğine erişimdeki prim ve çalışma koşullarının kolaylaştırılmasını, ödenek süresi ve tutarının artırılmasını talep etti. DİSK'in talepleri arasında ayrıca işsizlik ödeneğinin alt sınırının net asgari ücretin altında olmamasını, aktif işgücü programlarının ucuz ve güvencesiz işgücü sağlama mekanizması olmaktan çıkarılmasını ve fonun gelir-gider bilgilerinin kamuoyuna açık hale getirilmesi de yer aldı.

Gündem, 22 Ağustos 2026 12:57