İşsizlikte Avrupa birincisiyiz

Türkiye ekonomisinin yeni istihdam sağlama potansiyeli gerilerken, işsizlik verilerindeki yapısal bozulma dikkat çekici boyutlara ulaştı. Nefes gazetesinden Şehriban Kıraç’ın derlediği verilere göre geniş tanımlı işsizlik oranı ve sayısı bakımından Türkiye, Avrupa ülkeleri arasında ilk sırada yer alıyor. Resmi işsizlik verileri ile geniş tanımlı işsizlik arasındaki fark ise 23,4 puana yükseldi.

Mart 2026 verilerine göre, Türkiye'de çalışmak istemesine rağmen iş bulamayanların sayısı 5 milyon 437 bin kişi olarak kayıtlara geçti. Mart 2024 döneminde yüzde 24,2 seviyesinde bulunan geniş tanımlı işsizlik oranı, Mart 2026 itibarıyla yüzde 31,5'e tırmanarak Haziran 2025'teki seviyesine geri döndü.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, ülke genelinde 15 ve daha yukarı yaştaki bireylerde dar tanımlı işsiz sayısı 2026 yılının Mart ayında 2 milyon 873 bin kişi oldu. Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Merkezi (DİSK-AR) tarafından hesaplanan geniş tanımlı işsiz sayısı ise 12 milyon 850 bin sınırını aştı. Son iki yılda geniş tanımlı işsiz sayısındaki artış 3,3 milyon kişiyi bulurken, sadece son bir yıllık artış 1 milyon 185 bin kişiyi geçti.

Atıl işgücü olarak da adlandırılan geniş tanımlı işsizlik oranı erkeklerde yüzde 26,3, kadınlarda ise yüzde 40,3 olarak belirlendi.

Bahçeşehir Üniversitesi Ekonomik ve Toplumsal Araştırmalar Merkezi (BETAM) tarafından hazırlanan 2026 yılı ilk çeyrek raporu, işsizlik oranlarındaki düşüşe rağmen işgücüne katılımın azaldığını ortaya koydu. Bu durumun işgücü piyasasında yapısal bir zayıflama riski taşıdığı belirtilen raporda şu değerlendirmelere yer verildi:

“2025 boyunca ve 2026 birinci çeyreği kapsayan son beş çeyrekte işgücünde ortalama yıllık azalma 230 bini buldu. Yani yaklaşık yüzde 0.6 daralma var. 2026 birinci çeyrekte daha da belirginleşen istihdam azalırken işsiz sayısının da azalması sonucu işgücünde azalma olgusunu işgücü piyasasının daralması olarak betimleyebiliriz. Bu ancak ekonomik krizlerde görülen bir durumdur.”

Mevsim etkilerinden arındırılmış verilere göre, 2026'nın ilk çeyreğinde, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla potansiyel işgücünü de kapsayan bütünleşik işsizlik oranında 0,9 puanlık artış yaşandı. BETAM uzmanları, işgücü piyasasından ayrılan kişilerin önemli bir bölümünün çalışmak istediğini beyan ettiğini ve uygun şartlar oluştuğunda geri dönme potansiyeli taşıdığını, bu durumun özellikle kadın istihdamında yapısal bir sorun teşkil ettiğini vurguladı.

Çalışma yaşamı uzmanı Prof. Dr. Aziz Çelik, Avrupa genelinde resmi işsizlik ile geniş tanımlı işsizlik arasında Türkiye'deki kadar büyük bir uçurum bulunmadığını ifade etti. İnsanların iş bulma ümidini kaybettiğini dile getiren Çelik, Türkiye ekonomisinin istihdam yaratamayan bir evreye girdiğini belirterek, geniş tanımlı işsiz sayısının daha fazla artmasından endişe duyduğunu aktardı.

Veriler, geçim sıkıntısının etkisiyle zamana bağlı eksik istihdam edilenlerin sayısının da hızla yükseldiğini gösteriyor. Mart 2026 itibarıyla, haftalık 40 saatten daha az çalışan ve imkanı olması durumunda daha fazla çalışmayı talep eden kişilerin sayısı son bir yılda 1 milyon 77 bin kişi artarak 4,6 milyona ulaştı. Güncel durumda 4,5 milyondan fazla kişi haftalık 40 saatin altında çalışmakta ve çalışma süresini artırmak istemektedir.

Ekonomi, 31 Mayıs 2026 18:18