Çocuklar okul sıraları yerine çocuk işçiliğine ve açlığa mahkum ediliyor

Eğitim Sen Adana DEK Grubu, “Nasıl bir eğitim: Mevcut yapı ve durum analizi ve doğa-kişi-toplum için demokratik eğitim modeli önerisi” başlıklı kapsamlı bir rapor yayımladı. Evrensel'in haberine göre, Prof. Dr. Adnan Gümüş, Savaş İlhan, Doç. Dr. Ş. Erhan Bağcı, Dr. Öğr. Üyesi Esengül Ayyıldız, Münir Korkmaz, Prof. Dr. Muna Yüceol Özezen, Şahin Kelleci, Ali Aslan, Süleyman Kavuncuoğlu, Prof. Dr. Mehmet Karakuş ve Erdal Düzgün’den oluşan akademik heyetin hazırladığı çalışma, Seyhan, Çukurova, Yüreğir, Sarıçam ve Kozan ilçelerindeki 8 ilkokul, 3 ortaokul ve 15 liseyi (10'u Mesleki Teknik ve Anadolu Lisesi) kapsayan toplam 26 okulda yürütüldü. 18 bin 316 öğrencinin durumunu inceleyen rapor, çarpıcı veriler ortaya koydu.

AİLELERİN YÜZDE 90’I YOKSULLUK SINIRININ ALTINDA

Rapora göre, eğitim gören öğrencilerin hanelerinde derin bir ekonomik kriz yaşanıyor:

Çalışmaya dahil edilen ailelerin yüzde 60’a yakını 49 bin TL’nin altında bir aylık gelire sahip.

Aylık geliri 100 bin TL ve üzerinde olan ailelerin oranı yalnızca yüzde 9’da kaldı. Bu veri, öğrenci ailelerinin yüzde 90’ının yoksulluk sınırının altında yaşadığını gösteriyor.

Ekonomik çöküş çocukların ceplerine de yansımış durumda; çocukların yüzde 40’ının düzenli bir günlük harçlığı bulunmazken, yüzde 22.2’si ise çoğu gün okula tamamen harçlıksız gidiyor.

ÇOCUKLAR OKULA AÇ GELİYOR, TEMİZ SUYA ERİŞEMİYOR

Raporda, öğrencilerin en temel fizyolojik ihtiyaç olan gıda ve temiz suya erişimindeki dramatik tablo şu verilerle aktarıldı:

Adana’daki çocukların yüzde 47’si haftanın 4-5 günü kahvaltı yapamadan okula tok gelemiyor.

Öğrencilerin yüzde 48.3’ü okula hiçbir gün yanında meyve getiremiyor.

İncelenen ilkokulların yüzde 79’unda, ortaokulların yüzde 71’inde, Anadolu liselerinin ise yüzde 62’sinde hiçbir yemek olanağı bulunmuyor.

Çocukların yüzde 24.3’ü okullarında tuvaletler dışında su içebilecekleri bir çeşme olmadığını belirtiyor.

ENGELLİ VE ÖZEL GEREKSİNİMLİ ÖĞRENCİLER UNUTULDU: OKULLARDA ASANSÖR YOK

Eğitimde fırsat eşitliği ve erişilebilirlik sınıfta kaldı. Okulların yüzde 69.2’sinde asansör bulunmuyor. Asansörü olan ve aktif olarak çalışan okulların oranı ise sadece yüzde 23.1. Bu durum meslek liselerinde daha da vahim bir boyuta ulaşıyor; Mesleki ve Teknik Anadolu Liselerinin (MTAL) yüzde 81.8’inde asansör yok. Engelli erişim altyapısının yetersizliği, özel gereksinimli öğrencileri eğitim hayatının dışına itiyor.

SEÇMELİ DERSLER KAĞIT ÜZERİNDE: PAKET DAYATMASI

Devlet okullarında "seçmeli ders" özgürlüğünün fiilen yok edildiği belgelendi. Okulların yarısında dersler öğrencilere önceden belirlenmiş "paketler" halinde dayatılıyor. Yüzde 56.3’ünde ise son derece sınırlı seçenekler sunuluyor.

Bu sınırlayıcı ve yönlendirici uygulamalar en çok meslek liselerinde (MTAL) yoğunlaşıyor:

MTAL’lerde önceden belirlenmiş paket ders sunma oranı yüzde 63.6. Sınırlı sayıda ders seçeneği sunma oranı yüzde 72.7. İstenen bazı derslerin hiç açılmaması oranı yüzde 80

Okulların yüzde 83.3’ünde ikinci bir yabancı dil seçeneği sunulmazken, meslek liselerinin hiçbirinde ikinci bir yabancı dil alternatifi bulunmuyor.

Buna karşın, her 4 okuldan birinde (yüzde 26.1) ders dışı dini etkinlikler yapılırken, imam hatip okullarının tamamında ders dışı dini etkinlikler yürütülüyor.

YOKSULLUK ÇOCUKLARI MESEM KAPSAMINDA İŞÇİLEŞTİRİYOR

Türkiye genelinde lise çağındaki her 10 çocuktan birinin kayıtlı olduğu Mesleki Eğitim Merkezleri (MESEM), Adana'da yoksul çocukların kaçış noktası haline geldi. MESEM tercihinde yoksulluk başat faktör olarak öne çıkıyor:

MESEM’e kayıtlı çocukların ailelerinin yüzde 41.3'ünün aylık geliri 49 bin TL'nin altında. Geliri 100 bin TL’yi aşan ailelerin çocuklarının oranı ise sadece yüzde 3. Haftada sadece bir gün okula veya çevrim içi derse katılması gereken bu öğrencilerin yarıdan fazlası derslere uyum sağlayamıyor. Öğrencilerin yarısı haftada 5-6 gün fiilen çalıştırılıyor.

Çocukların yüzde 66’sına günde 9 saat ve üzerinde yasal sınırın üstünde mesai yaptırılıyor. Yaz aylarında veya resmi tatillerde çalıştırılmaması gereken MESEM'li öğrencilerin yüzde 63'ü, yasal izinlerinin ancak çok küçük bir kısmını kullanabiliyor.

Gündem, 29 Mayıs 2026 17:52