Erdoğan'a hakaret davalarında rekor artış!

Cumhurbaşkanına hakaret davaları, son yıllarda Türkiye’de yargı gündeminin kalıcı başlıklarından biri haline geldi. Adalet Bakanlığı’nın 2009–2021 adalet istatistikleri, asıl kırılmanın 2014’te Recep Tayyip Erdoğan’ın Cumhurbaşkanı seçilmesiyle yaşandığını gösteriyor.

2009–2012 arasında TCK 300 ve 301 kapsamında verilen kararlar, TCK 299 (Cumhurbaşkanına hakaret) kararlarından fazlaydı. Ancak 2013’te tablo değişti, 2014’te ise TCK 299 kararları bir yılda yaklaşık beş kat arttı. Sonraki yıllarda bu suç, aynı başlık altındaki diğer suçları açık ara geride bıraktı.

2021 verilerine göre:

TCK 299: 12.443 karar

TCK 300: 365 karar

TCK 301: 1.126 karar

Karar türlerine bakıldığında HAGB (hükmün açıklanmasının geri bırakılması) en yaygın uygulama olarak görülmekte. 2014 sonrası yıllarda HAGB ve “diğer” kararların toplamı ise mahkûmiyet ve beraat oranlarının üzerinde seyrediyor.

Cumhurbaşkanlığı dönemleri karşılaştırıldığında, Abdullah Gül döneminde mahkûmiyet oranı yalnızca 2009’da %30’u aşarken, Erdoğan döneminde bu oran %33’ün altına hiç düşmedi.

TCK 299, 300 VE 301 NE ANLAMA GELİYOR?

Cumhurbaşkanına hakaret suçu, Türk Ceza Kanunu’nda “devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar” başlığı altında düzenleniyor. Bu kapsamda üç temel madde bulunuyor:

TCK 299: Cumhurbaşkanına hakaret

TCK 300: Devletin egemenlik alametlerini aşağılama

TCK 301: Türklüğü, Cumhuriyeti, devletin kurum ve organlarını aşağılama

Adalet Bakanlığı, 2009–2021 döneminde bu suçlara ilişkin verileri ayrı ayrı ve tutarlı bir biçimde yayımladı. Ancak 2022’den itibaren, TCK 299, 300 ve 301 tek bir başlık altında raporlanmaya başlandı ve tablo isimleri değiştirildi. Bu metodolojik değişiklik, yıllar arası sağlıklı karşılaştırmayı zorlaştırdığı için analiz 2021 yılıyla sınırlandırıldı.

DAVALARDA BEŞ KAT ARTIŞ

2009–2015 döneminde, “devletin egemenlik alametlerine ve organlarının saygınlığına karşı suçlar” kapsamında verilen karar sayıları görece düşük seyrediyor. Dikkat çekici bir diğer nokta ise 2009–2012 yılları arasında, TCK 300 ve 301 kapsamındaki kararların, Cumhurbaşkanına hakaret (TCK 299) kararlarından fazla olması.

Bu tablo 2013’te değişiyor. İlk kez bu yıl, TCK 299 kapsamında verilen karar sayısı, TCK 301’i aşıyor.

Asıl kırılma ise 2014’te Recep Tayyip Erdoğan’ın Cumhurbaşkanı seçilmesiyle yaşanıyor. 2014’ten 2015’e, TCK 299 kapsamında sonuçlanan dava kararlarında yaklaşık beş katlık bir artış görülüyor. Sonraki yıllarda ise ilgili suç grubundaki kararların ezici çoğunluğunu TCK 299 oluşturuyor.

TCK 299 KALICI BİR GÜNDEM HALİNE GELDİ

2009–2021 verileri, Cumhurbaşkanına hakaret suçunun, hem dava sayıları hem de karar türleri açısından Türkiye yargı pratiğinde merkezi ve kalıcı bir alan haline geldiğini gösteriyor. Özellikle 2014 sonrası artış, bu suçun siyasal ve toplumsal tartışmalardaki yerini daha da görünür kılıyor.

Gündem, 06 Şubat 2026 13:25